Nguyễn Thư

Ngày nay, con người ngày quan tâm đến sức khỏe của bản thân và gia đình nhiều hơn. Họ thường lựa chọn những sản phẩm mang lại giá trị cho sức khỏe hơn là những sản phẩm thông thường. Trong đó probiotics được quan tâm hơn cả vì mọi người đã nhận thức được tầm quan trọng của vi sinh vật đường ruột trong việc duy trì một cơ thể khỏe mạnh. Cùng tìm hiểu tiềm năng của probiotics trong ngành dược phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe qua bài viết dưới đây:

Probiotics và vai trò của probiotics tới sức khỏe con người

Probiotics là gì?

Probiotics là những vi sinh vật sống có khả năng mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe khi tiêu thụ đúng cách. Probiotic có thể tìm thế trong các sản phẩm lên men như sữa chua, kim chi, các thực phẩm chức năng và mỹ phẩm làm đẹp.

Những loại vi sinh vật nào có trong probiotics?

Probiotics bao gồm rất nhiều các loại vi khuẩn có lợi. Trong đó phổ biến nhất là các chủng thuộc chi Lactobacillus, Bifidobacterium, Bacillus,… và cả chủng nấm men  Saccharomyces. 

Các chủng men vi sinh khác nhau sẽ mang lại những tác dụng khác nhau cho sức khỏe. Ví dụ như chủng Bacillus subtilis có tác dụng  hỗ trợ ổn định tiêu hóa và bệnh viêm đại tràng mãn tính, còn chủng Lactobacillus casei lại có tác dụng giảm nhiễm trùng âm đạo,…

Vai trò của Probiotics

Vai trò chính của probiotics chính là duy trì sự cân bằng hệ vi sinh đường ruột của cơ thể. Khi cơ thể gặp vấn đề, hại khuẩn sẽ xâm nhập và phát triển lấn át lợi khuẩn gây nguy hiểm cơ cơ thể. Bổ sung lợi khuẩn probiotics để chống lại vi khuẩn có hại và phục hồi trạng thái cân bằng đường ruột. 

Lợi khuẩn còn có khả năng tăng cường miễn dịch cơ thể và kiểm soát triệu chứng viêm. Ngoài ra probiotics có mang lại nhiều tác dụng hỗ trợ ngăn ngừa và điều trị một số bệnh như:

• Bệnh tiêu chảy do kháng sinh
• Một số bệnh lý đại tràng: Viêm đại tràng mãn tính, Hội chứng ruột kích thích,…
• Nhiễm trùng đường tiết niệu
• nhiễm trùng âm đạo
• Bệnh viêm đường hô hấp trên
• Bệnh chàm (viêm da dị ứng)
• Không dung nạp lactose

Xem thêm: Chủng men vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy

Tiềm năng của Probiotics

Probiotics phổ biến như thế nào?

Probiotics ngày càng phổ biến và thật sự bùng nổ trong những năm gần đây. Theo khảo sát ở người trưởng thành, probiotic là chất bổ sung phổ biến thứ ba sau vitamin và khoáng chất. Thị trường nguyên liệu probiotic toàn cầu đạt giá trị 4.053,77 triệu USD vào năm 2020 và dự kiến ​​sẽ đạt tốc độ CAGR là 3,58% trong giai đoạn 2021-2026. 

Đặc biệt với sự tác động đột ngột của dịch COVID-19 dẫn tới sự gia tăng đột biến các sản phẩm cung cấp sức khỏe miễn dịch, điều này có khả năng tác động tích cực đến thị trường men vi sinh. Do đó các sản phẩm chứa men vi sinh ngày càng gia tăng để đáp ứng nhu cầu của người dùng. 

Thị trường men vi sinh toàn cầu được phân khúc theo nhiều mảng bao gồm: Dược phẩm & Thực phẩm chức năng, thực phẩm & đồ uống và thức ăn chăn nuôi. 

Tiềm năng của probiotics trong ngành dược và thực phẩm bảo vệ sức khỏe 

Probiotic đã được nghiên cứu và chứng minh có tiềm năng cao trong việc điều trị và ngăn ngừa nhiều các bệnh khác nhau bao gồm bệnh ung thư, rối loạn thoái hóa thần kinh, bệnh tim mạch, bệnh viêm nhiễm. Probiotics cũng có hiệu quả chống lại các vi khuẩn kháng thuốc và duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột. Theo đó, thị trường men vi sinh toàn cầu ngày càng phát triển, các sản phẩm thuốc, thực phẩm chức năng chứa men vi sinh ngày càng được nâng cấp và đa dạng. 

Chủng men vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy là gì? Cần lưu ý gì khi sử dụng men vi sinh để điều trị tiêu chảy?

Probiotics là những vi sinh vật có lợi đã được chứng minh mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Bổ sung men vi sinh và thực phẩm giàu men vi sinh đã trở thành phương pháp điều trị phổ biến cho một số tình trạng sức khỏe bao gồm các vấn đề về tiêu hóa như bệnh tiêu chảy. Chủng men vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy là gì? Cùng BCC Health tìm hiểu qua bài viết này nhé.

1. Bệnh tiêu chảy là gì?

Trước khi tìm hiểu chủng vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy, cùng BCC định nghĩa bệnh tiêu chảy là gì? Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa bệnh tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng 3 lần trở lên trong vòng 24h. Tiêu chảy cấp tính kéo dài dưới 14 ngày và tiêu chảy dai dẳng kéo dài 14 ngày hoặc lâu hơn.

Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh khi có số lượng khoảng 500 loài sinh vật cùng tồn tại với tỉ lệ cân bằng giữa lợi khuẩn (85%) và vi khuẩn gây bệnh (15%). Lợi khuẩn đóng một vai trò vô cùng quan trọng như duy trì sức khỏe miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi miễn trùng và bệnh tật.

Tuy nhiên hệ vi sinh vật đường ruột có thể bị mất cân bằng do nhiều yếu tố gây nên bao gồm chế độ ăn uống, sử dụng thuốc kháng sinh, stress kéo dài,..Khi thành phần vi khuẩn đường ruột bị mất cân bằng, hại khuẩn phát triển át chế lợi khuẩn có thể dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe. Làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích, tiêu chảy, viêm ruột,…

2. Men vi sinh ngăn ngừa và điều trị tiêu chảy như thế nào?

Đã có rất nhiều bằng chứng khoa học cho thấy bổ sung men vi sinh có thể giúp ngăn ngừa và điều trị một số loại bệnh tiêu chảy bằng cách phục hồi và duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột. Men vi sinh chống lại vi khuẩn gây bệnh bằng cách cạnh tranh chất dinh dưỡng, tăng cường hệ thống miễn dịch và thay đổi môi trường đường ruột để hạn chế khả năng gây bệnh của các vi khuẩn có hại. Probiotics là phương pháp điều trị được lựa chọn khi kết hợp với liệu pháp bù nước trong trường hợp tiêu chảy nặng. Điều trị kết hợp này làm giảm thời gian nằm viện và bắt đầu giảm bệnh trong vòng 24 giờ đầu tiên.

Trên thực tế, các nghiên cứu lâm sàng được thực hiện chứng minh các chủng vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy bao gồm: Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus reuteri và Saccharomyces boulardii.

Xem thêm:

• 5 thế hệ men vi sinh trên thị trường hiện nay
• Men vi sinh tốt là nhờ thành phần lợi khuẩn có khả năng tạo bào tử

2. Các loại bệnh tiêu chảy đáp ứng điều trị bằng men vi sinh là gì?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh tiêu chảy bao gồm nhiễm trùng do vi khuẩn, vi -rút, thuốc kháng sinh,…Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhiều loại tiêu chảy đáp ứng tốt với điều trị bằng men vi sinh.

2.1. Tiêu chảy nhiễm trùng

Đây là dạng tiêu chảy gây ra bởi các tác nhân nhiễm trùng như vi khuẩn, vi-rút hoặc ký sinh trùng. Có hơn 20 loại vi khuẩn và ký sinh trùng khác nhau gây ra bệnh tiêu chảy nhiễm trùng bao gồm Rotavirus, E.coli và Salmonella.

Tiêu chảy do nhiễm trùng phổ biến ở các nước đang phát triển có thể dẫn tới tử vong do mất nước nếu không được điều trị kịp thời. Phương pháp điều trị bao gồm ngăn ngừa mất nước, giảm thời gian lây nhiễm và rút ngắn thời gian bị tiêu chảy.

Theo Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh (CDC), Probiotics đặc biệt hiệu quả đối với các trường hợp nhiễm vi rút rota – nguyên nhân phổ biến nhất gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ em.

Sử dụng chất bổ sung probiotic dạng uống có chứa chủng vi khuẩn Lactobacillus rhamnosus cụ thể, có thể làm giảm thời gian tiêu chảy do vi-rút gây ra ở cả trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Chủng độc quyền Lactobacillus GG có trong sản phẩm bổ sung men vi sinh Culturelle được quan sát là có thể rút ngắn thời gian tiêu chảy từ 1-3 ngày ở trẻ em.

2.2. Tiêu chảy do kháng sinh

Thuống kháng sinh dùng để điều trị các bệnh do vi khuẩn gây ra. Tiêu chảy là một tác dụng phụ phổ biến của việc điều trị bệnh bằng kháng sinh do thuốc kháng sinh tiêu diệt hết hại khuẩn cũng như lợi khuẩn trong đường ruột dẫn đến mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột nghiệm trọng.

Sử dụng men vi sinh có thể giúp ngăn ngừa tiêu chảy liên quan đến việc sử dụng kháng sinh bằng cách tái tạo vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Vậy chủng vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy do dùng kháng sinh là gì?

Đánh giá kết luận rằng men vi sinh – đặc biệt là các loài Lactobacillus rhamnosus GG và Saccharomyces boulardii có thể giảm tới 51% nguy cơ mắc tiêu chảy liên quan đến kháng sinh.

2.3. Tiêu chảy ở đối tượng khách du lịch

Bệnh tiêu chảy của người du lịch (TD) là do thức ăn, nước uống không tốt và các mầm bệnh gặp phải khi đi du lịch đến một môi trường mới. Các triệu chứng có thể kéo dài đến một tháng hoặc hơn. Enterotoxigenic Escherichia coli (ETEC) là nguyên nhân phổ biến nhất của dạng tiêu chảy này.

Các chất bổ sung probiotic với S.boulardii, Lactobacillus acidophilus và Bifidobacterium lactic được chứng minh là hiệu quả nhất đối với loại tiêu chảy này.

2.4. Tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Một trong những loại tiêu chảy nguy hiểm xảy ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là bệnh viêm ruột hoại tử (NEC). Đây là một bệnh đường ruột hầu như chỉ xảy ra ở trẻ sơ sinh đặc biệt là trẻ sinh non. Căn bệnh này được đặc trưng bởi tình trạng viêm ruột dẫn đến sự phát triển quá mức của vi khuẩn làm tổn thương nghiêm trọng đến các tế bào ruột và ruột kết.

NEC là một tình trạng nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong cao tới 50%. Một trong những triệu chứng của NEC là tiêu chảy nặng. Thuốc kháng sinh thường được sử dụng để điều trị tình trạng này. Tuy nhiên điều này có thể dẫn đến việc tiêu chảy do kháng sinh và làm bệnh trở nên trầm trọng hơn.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế phẩm sinh học có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh NEC và tỷ lệ tử vong ở trẻ sinh non. Có 42 nghiên cứu ở 5000 trẻ sơ sinh dưới 37 tuần tuổi cho thấy việc sử dụng men vi sinh làm giảm tỷ lệ mắc NEC và chứng minh rằng điều trị bằng men vi sinh có thể làm giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh.  Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng một số chủng men vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy ở trẻ, bao gồm cả Lactobacillus rhamnosus GG, cũng có thể điều trị tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em.

2.5. Một số tình trạng tiêu chảy khác

Một số tình trạng khác gây tiêu chảy bao gồm bệnh viêm ruột (IBD), hội chứng ruột kích thích (IBS). Tuy nhiên nấm men Saccharomyces boulardii có thể giải quyết được tình trạng này. Saccharomyces boulardii là một loại men vi sinh probiotic đã được chứng minh trong nhiều thử nghiệm lâm sàng để giúp những người bị tiêu chảy.

3. Chủng men vi sinh tốt nhất để điều trị bệnh tiêu chảy

Theo những phát hiện mới nhất của các nhà khoa học, những loại men vi sinh sau đây là những chủng men vi sinh tốt nhất để điều trị tiêu chảy:

• Lactobacillus rhamnosus GG(LGG): Chế phẩm sinh học này là một trong những chủng được bổ sung phổ biến nhất. Nghiên cứu cho thấy LGG là một trong những loại men vi sinh có tác dụng tốt nhất để điều trị tiêu chảy ở cả người lớn và trẻ em.
• Saccharomyces boulardii: S. boulardii là một chủng nấm men có lợi thường được sử dụng trong các chất bổ sung probiotic. Nó đã được chứng minh là có thể điều trị tiêu chảy liên quan đến kháng sinh và nhiễm trùng.
• Bifidobacterium lactis: Probiotic này có các tác dụng tăng cường miễn dịch và bảo vệ đường ruột, đồng thời có thể làm giảm đáng kể mức độ nghiêm trọng và tần suất tiêu chảy ở trẻ em.
• Lactobacillus casei: L. casei là một chủng lợi khuẩn khác đã được nghiên cứu về lợi ích chống tiêu chảy. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng loại men vi sinh này điều trị tiêu chảy liên quan đến kháng sinh và nhiễm trùng ở trẻ em và người lớn rất tốt.

Mặc dù có hàng trăm chủng men vi sinh có sẵn ở dạng bổ sung nhưng chỉ có một số ít được chứng minh có tác dụng điều trị tiêu chảy bao gồm Lactobacillus rhamnosus GG(LGG), Saccharomyces boulardii, Bifidobacterium lactis, Lactobacillus casei,… Nếu bạn quan tâm đến việc sử dụng men vi sinh để phòng ngừa tiêu chảy hãy tìm một đơn vị uy tín để chọn lựa.

Xem thêm: TOP 3 chủng men vi sinh phổ biến và tác dụng

4. Tạm kết

Có rất nhiều cách điều trị bệnh tiêu chảy. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh sẽ khiến người bệnh phụ thuộc nhiều vào thuộc. Chọn chủng vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy để bổ sung cho đường ruột giúp hỗ trợ cơ thể tốt hơn việc sử dụng thuốc. BCC Health là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực cung cấp nguyên liệu men vi sinh chất lượng. Theo dõi BCC Health để cập nhật thêm những kiến thức hữu ích về Probiotics.

Sẽ thật sai lầm khi chúng ta nghĩ rằng: chỉ cần bổ sung lợi khuẩn là sẽ cải thiện được hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch. Trên thực tế, lợi khuẩn với đặc tính kém bền nhiệt, dễ chết bởi acid dạ dày và nhanh xuống cấp trong quá trình vận chuyển, bảo quản khiến việc bổ sung lợi khuẩn vào cơ thể trở nên khó khăn. Để khắc phục những hạn chế của lợi khuẩn, bào tử lợi khuẩn ra đời, khắc phục được mọi nhược điểm của lợi khuẩn. Để biết bào tử lợi khuẩn là gì? Tại sao bào tử lợi khuẩn tốt hơn lợi khuẩn thông thường? Mời các bạn theo dõi bào viết dưới đây

Cùng tìm hiểu về bào tử lợi khuẩn

Trong những năm gần đây, sức hút của probiotics đối với giới khoa học, các nhà nghiên cứu, các nhà sản xuất thực phẩm trên thế giới ngày càng lớn. 

Những lợi ích của probiotics đã được công nhận có thể kể đến như: Làm giảm tỷ lệ mắc và giảm thời gian tiêu chảy ở trẻ em lẫn người lớn, loại trừ và kìm hãm sự phát triển của những vi khuẩn có hại, tăng cường khả năng hấp thụ của hệ tiêu hóa, giảm thiểu những rối loạn tiêu hóa bởi điều trị kháng sinh, chống táo bón, cải thiện sự dung nạp lactose, nâng cao sức đề kháng của cơ thể.

Tuy nhiên, có một vấn đề khó khăn là không phải tất cả các lợi khuẩn trong thực phẩm đều có khả năng sống sót tại môi trường đầy axit của dạ dày và đến được hệ vi sinh đường ruột.

Nhóm nghiên cứu của trường University College London (UCL) tại Anh đã chỉ ra: có khoảng 12,5% sản phẩm có thành phần men sống phổ biến là có lợi khuẩn (hay probiotics) đạt chuẩn và đủ khả năng sống sót trong dạ dày. Do đó, bào tử lợi khuẩn được nghiên cứu và ứng dụng để khắc phục những nhược điểm của lợi khuẩn thông thường.

Bào tử lợi khuẩn là gì?

Bào tử lợi khuẩn chính là những vi khuẩn sống tồn tại dưới dạng “ngủ đông”. Khác với lợi khuẩn thường, bào tử lợi khuẩn có cấu trúc khá đặc biệt. Lõi bào tử là nhiễm sắc thể ở trạng thái bị lèn chặt và bất hoạt. Các lớp vỏ xung quanh lõi bào tử có chứa nhiều peptidoglycan, protein và các loại enzyme khác nhau. Các lớp vỏ này xếp thành từng lớp, giúp bảo vệ phần lõi bào tử tránh khỏi các tác động của nhiệt độ cao, enzyme, dung môi và thuốc kháng sinh.

Một số chủng vi khuẩn có khả năng tạo bào tử như chủng Bacillus, nấm men Saccharomyces boulardii. Ưu điểm của bào tử lợi khuẩn là khi gặp điều kiện bất lợi như nhiệt độ cao, acid dịch vị dạ dày… các lợi khuẩn sẽ tự chuyển hóa thành dạng bào tử. Nhờ lớp áo bào tử chắc chắn, chúng đến ruột an toàn và phát huy tác dụng một các hiệu quả hơn. Có thể nói “bào tử lợi khuẩn” giống như một lời giải cho bài toán khó về việc lợi khuẩn có thể sống được trong môi trường đầy axit của dạ dày đến được hệ vi sinh đường ruột và phát huy công dụng hay không.

Xem thêm: Các chủng men vi sinh phổ biến và tác dụng

Ưu điểm của bào tử lợi khuẩn

Bền nhiệt

Bào tử lợi khuẩn có thể chịu được dải nhiệt độ lên tới 80 độ C. Có thể uống các sản phẩm chứa bào tử lợi khuẩn chung với nước ấm, nước nóng mà không làm thay đổi chất lượng sản phẩm, cũng như tác dụng mà lợi khuẩn đem đến cho cơ thể. Đây là điều lợi khuẩn thông thường dạng tế bào sinh dưỡng (Lactobacillus, Bifidobacteria) không làm được. Nhờ lớp bào tử mà các bào tử bền nhiệt, bền acid, bền thời gian và đến ruột an toàn phát huy tác dụng hiệu quả.

Bền thời gian

Bào tử lợi khuẩn có thời gian sống vô hạn. Đối với sản phẩm thường, thời hạn bảo quản được đăng ký 24-36 tháng. Thực tế, những lợi khuẩn có khả năng hình thành bào tử có thể sống vô hạn theo thời gian mà không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Bền acid

Bào tử lợi khuẩn không bị dịch vị acid dạ dày (nồng độ pH2 – pH3) tiêu diệt. Các bào tử lợi khuẩn khuẩn sống sót an toàn đến được hệ vi sinh đường ruột, “nảy mầm” thành lợi khuẩn (cởi bỏ lớp áo bào tử) và phát huy công dụng của nó. Số lượng lợi khuẩn được an toàn tới ruột mà không bị suy giảm số lượng. 

Kháng đa kháng sinh

Có thể dùng bào tử lợi khuẩn chung với hầu hết các loại kháng sinh trên thị trường. Nghĩa là nếu bạn đang trong quá trình điều trị bệnh bằng thuốc tây, kháng sinh kê đơn… bạn vẫn có thể dùng men vi sinh bào tử lợi khuẩn để hạn chế tác dụng phụ của kháng sinh. Bởi một số lợi khuẩn có thể sinh bào tử có được khả năng tổng hợp các kháng sinh tự nhiên, cũng như khả năng kháng một số loại kháng sinh. Điển hình là lợi khuẩn có khả năng tạo bào tử như Bacillus subtilis, Bacillus coagulans và Bacillus clausii.

Có thể nói “bào tử lợi khuẩn” giống như một lời giải cho bài toán khó về việc lợi khuẩn có thể sống được trong môi trường đầy axit của dạ dày, đến được hệ vi sinh đường ruột và phát huy công dụng hay không.

Các vi sinh vật probiotics thường đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe vật chủ khi được sử dụng với liều lượng vừa đủ. Ngoài được sử dụng phổ biến trong các chế phẩm sinh học, các vi sinh vật còn được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm thực phẩm thương mại như thịt lên men, ngũ cốc, thức ăn cho trẻ em, nước trái cây, kem, sữa chua,…Bacillus coagulans là một trong những vi khuẩn được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi nhất. Cùng tìm hiểu tiềm năng của chủng Bacillus coagulans trong ngành công nghiệp thực phẩm qua bài viết dưới đây:

Tiềm năng của Probiotics đối với sức khỏe con người

Ngày nay, sự quan tâm đến thực phẩm chứa men vi sinh ngày càng lớn do nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng đối với các loại thực phẩm an toàn, có tác dụng tốt đối với sức khỏe và có giá trị dinh dưỡng cao. Probiotics được định nghĩa là “vi sinh vật sống khi được sử dụng với lượng thích hợp sẽ mang lại lợi ích sức khỏe cho vật chủ. Để có thể đem lợi ích, các sản phẩm chế phẩm sinh học phải chứa ít nhất 10⁷-10⁹ CFU/g lợi khuẩn và phải tồn tại cho đến hết thời hạn sử dụng.

Các vi sinh vật probiotics được tìm thấy trong tự nhiên trong hệ vi sinh vật đường ruột, có thể bảo vệ con người khỏi bệnh tật, tăng cường hệ thống miễn dịch, chống ung thư và có hiệu quả chống lại bệnh mạch vành. Các vi sinh vật probiotic có thể tạo ra các axit hữu cơ (axit lactic và axit acetic), hydrogen peroxide và bacteriocin. Probiotics có một số cơ chế để ức chế vi sinh vật gây bệnh như:

• Làm giảm độ pH của thực phẩm thông qua sản xuất axit lactic
• Sản xuất các chất chống lại vi khuẩn gây hại như microcin, hydrogen peroxide và các hợp chất như các gốc tự do
• Cạnh tranh nguồn thức ăn của hại khuẩn
• Kích thích sản xuất kháng thể IgA (Immunoglobulin A) để ức chế sự xâm nhập của các vi sinh vật gây bệnh

Có hai dạng cơ bản của vi sinh vật probiotic được sử dụng trong thực phẩm là dạng bào tử và dạng bào tử lợi khuẩn. Dạng lợi khuẩn thông thường dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao, độ ẩm, pH và các điều kiện môi trường khắc nghiệt trong quá trình sản xuất. Trong khi đó, dạng bào tử lợi khuẩn có thể sống sót trong điều kiện khắc nghiệt, nhiệt độ cao, trong dịch vị dạ dày và thời gian bảo quản vô thời hạn.

Vi khuẩn sinh axit lactic (LAB) như Lactobacillus, Bifidobacterium và một số loài Saccharomyces boulardii là những vi sinh vật được dùng phổ biến trong sản xuất probiotics. Tuy nhiên, những vi sinh vật này rất nhạy cảm với nhiệt độ và gần như không thể sống sót trong quá trình xử lý nhiệt ở ngưỡng 75°C. Để khắc phục được những hạn chế này, các nhà nghiên cứu sử dụng các vi sinh vật có lợi có khả năng tạo bào tử nhờ khả năng hình thành bào tử, các vi khuẩn Bacillus sống sót và ổn định trong các điều kiện khắc nghiệt cũng như nhiệt độ cao. Một số loài Bacillus không gây bệnh là lựa chọn lý tưởng để sản xuất các sản phẩm probiotics, trong đó phải đề cập tới Bào tử lợi khuẩn Bacillus coagulans.  

Bacillus coagulans là gì? 

Bacillus coagulans (B. coagulans) lần đầu tiên được phân lập từ sữa hư. Năm 1933, B. coagulans được xác định là Lactobacillus sporogenes bởi Horowitz-Wlassowa và Nowotelnow. Sau đó, nó được phân loại là Bacillus coagulans. Bacillus coagulans là vi khuẩn gram dương, kỵ khí, không gây bệnh, hình thành bào tử và có khả năng sản xuất axit lactic. Nhiệt độ phát triển tối ưu cho B. coagulans là 35 đến 50°C pH sinh trưởng tối ưu là 5,5 đến 6,5. Nó có các đặc tính của vi sinh vật và được sử dụng làm chế phẩm sinh học.

Một số chủng B. coagulans là vi khuẩn kỵ khí ưa nhiệt có thể phát triển ở pH 6,2 và nhiệt độ lên tới 65°C. Mặc dù B. coagulans tạo ra axit nhưng nó không tạo khí từ quá trình lên men maltose, raffinose, mannitol và sucrose. Ngoài sản xuất axit lactic, một số chủng còn tạo ra α-amylase có khả năng điều nhiệt. Do đó,  B. coagulans được ứng dụng rất nhiều trong ngành công nghiệp thực phẩm. 

B. coagulans đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Cơ quan An toàn Thực phẩm của Liên minh Châu Âu (EFSA) báo cáo là an toàn và nằm trong danh sách chung được công nhận là An toàn (GRAS) và đủ tiêu chuẩn về An toàn (QPS). Ngoài ra, người ta báo cáo rằng giải trình tự bộ gen có thể cung cấp thông tin về đặc điểm tổng thể của vi khuẩn, ví dụ về sự an toàn của nó như một chất bổ sung vào thực phẩm, Bộ gen của B. coagulans GBI-30, 6086 đã được khảo sát và người ta thấy rằng nó không chứa bất kỳ gen nguy hiểm nào

Tiềm năng của Bacillus coagulans trong ngành công nghiệp thực phẩm

Các sản phẩm thực phẩm  phải trải qua quá trình xử lý nhiệt thường không thể bổ sung vi sinh vật (probiotics) vì các yếu tố sản xuất có thể ảnh hưởng đến khả năng tồn tại của chúng. Để khắc phục những khó khăn này, các vi sinh vật có khả năng tạo bào tử như B. coagulans được đưa vào làm chế phẩm sinh học cũng như chất bổ sung vào thực phẩm. 

Theo truyền thống các vi sinh vật probiotics được sử dụng ở dạng đông khô trong thực phẩm, trong các sản phẩm từ sữa như sữa chua và đồ uống lên men. Theo đó, khả năng tồn tại và tính ổn định của những vi khuẩn này được cải thiện đáng kể nhờ phương pháp tạo bào tử.

Bacillus coagulans là một trong những lựa chọn lý tưởng để phát triển các sản phẩm làm từ ngũ cốc vì chúng có thể tồn tại trong quá trình xử lý nhiệt như nướng, luộc, hấp,… cũng như các bào tử luôn ổn định trong quá trình bảo quản.

Hiện nay nhiều sản phẩm thực phẩm có chứa Bacillus coagulans đã được bán ở nhiều quốc gia khác nhau.  Tỷ lệ sống sót của các chủng Lactobacillus bị ảnh hưởng nhiều bởi quá trình sản xuất, bảo quản và vận chuyển. Theo báo cáo, một số chủng B. coagulans có khả năng sống sót tốt hơn trong điều kiện nhiệt độ cao và điều kiện axit dạ dày hơn các vi sinh vật probiotic thương mại khác.

Theo báo cáo, việc thường xuyên tiêu thụ thường xuyên các sản phẩm có chứa men vi sinh sẽ giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, chống dị ứng, giảm nguy cơ ung thư, giảm cholesterol và ngăn ngừa các vấn đề về tiêu hóa. Do đó tiềm năng ứng dụng trong ngành công nghiệp thực phẩm của men vi sinh nói chung và B. coagulans nói riêng là rất lớn.

Sự quan tâm của người tiêu dùng đến các loại thực  phẩm tốt cho sức khỏe ngày càng tăng do thói quen tiêu dùng thay đổi và con người ngày càng chú trọng đến sức khỏe nhiều hơn. Việc phát triển các sản phẩm thực phẩm probiotic có tầm quan trọng lớn đối với người tiêu dùng và ngành công nghiệp thực phẩm. Bacillus coagulans đang thu hút sự quan tâm nhờ khả năng chịu nhiệt, dịch vị axit, kháng thuốc kháng sinh tốt hơn các chủng lợi khuẩn khác. Hơn nữa, lợi khuẩn B. coagulans có giá thành rẻ và là một giải pháp thay thế cho các nguồn nguyên liệu khác.  

Probiotics được chứng minh là có lợi cho sức khỏe. Các chủng men vi sinh phổ biến nhất bao gồm Bacillus, Lactobacillus và Bifidobacterium. 

Probiotics là các vi khuẩn thân thiện được cho là giúp đường ruột trở nên ổn định và tăng cường sức khỏe. Hiện nay có hàng chục loại vi khuẩn probiotics khác nhau và được chứng minh là có lợi cho sức khỏe. Các chủng men vi sinh phổ biến nhất bao gồm Bacillus, Lactobacillus và Bifidobacterium.  

1. Probiotic là gì?

Trước khi tìm hiểu các chủng men vi sinh phổ biến, cùng BCC Health hiểu thêm về probiotics là gì? Men vi sinh hay còn được gọi là probiotic, là chế phẩm sinh học có chứa các vi khuẩn và vi nấm có lợi cho hệ tiêu hóa. Khi sử dụng, những vi sinh vật có lợi này sẽ giúp cân bằng hệ tạp khuẩn ruột, giúp ổn định tiêu hóa và tăng cường miễn dịch hiệu quả.

Ở trạng thái cơ thể khỏe mạnh, hệ vi sinh đường ruột có khoảng trên 500 loài khác nhau, bao gồm vi sinh vật có lợi (85%) và vi sinh vật gây bệnh (15%). Tuy nhiên có nhiều yếu tố gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột như bệnh tật, dùng nhiều kháng sinh, chế độ ăn uống kém,… từ đó khiến các vi khuẩn có lợi bị giảm và vi khuẩn có hại tăng lên. Hậu quả có thể dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa, dị ứng, các vấn đề và sức khỏe tâm thần, béo phì, tim mạch,…

2. Cơ chế hoạt động và tác dụng của men vi sinh

Probiotic hoạt động bằng cách thay đổi thành phần hệ vi sinh đường ruột hoặc hoạt động trao đổi chất với vi khuẩn hiện có. Vi khuẩn tốt sẽ chiếm ưu thế và loại bỏ vi khuẩn xấu, điều này sẽ ngăn chặn vi khuẩn xấu sinh sôi, giúp cơ thể luôn khỏe mạnh.

Probiotic có thể tổng hợp được vitamin hay enzyme tiêu hóa giúp phân giải thức ăn. Từ đó giúp kích thích tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn.

Nghiên cứu được nêu ra bởi American College of Gastroenterology chỉ ra rằng các chủng men vi sinh phổ biến, cụ thể có thể giúp:

• Hỗ trợ và tăng cường hoạt động tiêu hóa.
• Ngăn ngừa tiêu chảy (đặc biệt tiêu chảy do kháng sinh).
• Giảm nhiễm trùng âm đạo.
• Ngăn ngừa các bệnh tự miễn.
• Giảm các bệnh về da như rosaces (bệnh đỏ mặt), eczema (bệnh chàm bội nhiễm),…
• Chống lại nhiễm trùng đường tiết niệu.

Xem thêm: 5 thế hệ men vi sinh trên thị trường hiện nay

3. Các chủng men vi sinh phổ biến

3.1. Khuẩn Bifidobacterium

Bifidobacterium là một chi vi khuẩn Gram dương (+), không di động, thường kị khí phân nhánh. Chúng có mặt ở mọi nơi, nội cộng sinh trong đường tiêu hóa, âm đạo và trong miệng của các loài động vật có vú và một số loại động vật khác. Vi khuẩn Bifidobacterium là một trong các chi chủ yếu của vi khuẩn tạo nên hệ thực vật ruột kết ở động vật có vú. Một số vi khuẩn Bifidobacterium được sử dụng  trong thực phẩm và chế phẩm sinh học với hiệu lợi ích mang lại như:

• Hỗ trợ hệ thống miễn dịch bằng cách tăng sản sinh ra mucin – một enzyme được tìm thấy trong nước bọt và màng nhầy của đường ruột.
• Hạn chế sự phát triển của vi khuẩn có hại trong đường ruột
• Cải thiện tình trạng rối loạn tiêu hóa, đầy hơi, táo bón.
• Giúp phân hủy lactose thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể có thể sử dụng

3.2. Khuẩn Lactobacillus

Lactobacillus dễ dàng tìm thấy trong các loại sữa lên men như sữa chua, yaourt,.. hay các loại thức ăn lên men như kim chi, cải chưa và các thực phẩm chức năng.

Chi vi khuẩn này tạo ra lactase, một loại enzyme phân hủy đường lactose. Những vi khuẩn này cũng tạo ra axit lactic, axit lactic giúp kiểm soát quần thể vi khuẩn xấu gây hại cho cơ thể. Nó cũng đóng vai trò như nhiên liệu cho cơ bắp và tăng khả năng hấp thụ khoáng chất của cơ thể. Lactobacillus thường được tìm thấy ở ruột non, miệng và cả âm đạo của người.

Tác dụng của một số khuẩn Lactobacillus:

• Cân bằng hệ vi sinh đường ruột
• Có khả năng tổng hợp ra các vitamin và enzyme kích thích tiêu hóa và tăng cường hấp thu chất dinh dưỡng. Đặc biệt Lactobacillus giúp tiêu hóa các thành phần sữa ở người bị chứng không dung nạp đường lactose.
• Ngăn ngừa và điều trị các bệnh tiêu chảy bào gồm bệnh tiêu chảy do virus rota ở trẻ em, bệnh tiêu chảy do sử dụng thuốc kháng sinh…
• Giúp ngăn chặn các loại virus, vi khuẩn gây nhiễm trùng như eczema (bệnh viêm da do dị ứng), trị mụn và trị nhiễm trùng âm đạo.

3.3. Khuẩn Bacillus

Hầu hết các khuẩn thuộc chi Bacillus đều có khả năng tạo bào tử và chịu được điều kiện môi trường khắc nghiệt. Nhờ khả năng tạo bào tử, các chủng thuộc chi Bacillus có thể chịu được tác động của axit dạ dày, axit mật, có khả năng tồn tại và phát triển dưới nồng độ muối mật cao. Có thể thuận lợi xuống ruột và phát huy tác dụng ngay cả khi có mặt của một số loại kháng sinh. Do đó, chi Bacillus là một trong những ứng cử viên hoàn hảo được sử dụng làm chế phẩm sinh học hay trong thực phẩm, dược phẩm.

Tác dụng của một số chủng thuộc chi Bacillus:

• Bổ sung lợi khuẩn, ức chế sự phát triển của các hại khuẩn trong đường ruột, thông qua việc cạnh tranh môi trường sống, thức ăn, khiến hại khuẩn chết và bị đào thải ra ngoài, trả lại sự bình yên – cân bằng cho đường ruột.
• Tạo lớp màng sinh học  bảo vệ kép chống lại sự xâm lấn của các hại khuẩn vào các tế bào & niêm mạc ruột.
• Giúp tổng hợp ra các vitamin và các loại enzyme tiêu hóa giúp phân giải thức ăn như amylase, protease,…Từ đó giúp kích thích tiêu hóa và tăng cường hấp thu dưỡng chất.
• Có khả năng phát triển ngay cả khi có mặt của thuốc kháng sinh và chịu được nhiều loại hóa chất. Chính bởi lý do đó mà chúng luôn được ưu tiên dùng trong các giai đoạn dùng kháng sinh hoặc phục hồi cơ thể sau khi sử dụng kháng sinh kéo dài.

4. Cách bổ sung men vi sinh

Probiotic – men vi sinh đã được chứng minh rằng nó là “giải pháp vàng” đối với sức khỏe con người. Probiotic được cho là rất an toàn đối với hầu hết mọi người, trừ khi bạn có hệ thống miễn dịch bị tổn hại hoặc đang bị bệnh nặng. BCC Health chia sẻ cách giúp bạn bổ sung men vi sinh đúng cách bằng những chủng men vi sinh phổ biến.

Xem thêm:

• Chủng vi sinh tốt nhất cho bệnh tiêu chảy là gì?
• Men vi sinh tốt là nhờ thành phần lợi khuẩn có khả năng tạo bào tử

Bổ sung men vi sinh đơn giản bằng cách bổ sung một số món ăn có men vi sinh  vào chế độ ăn của bạn. Một số thực phẩm dễ dàng sử dụng như:

• Sữa chua
• Phô mai lên men
• Kim chi
• Dưa cải muối

Nếu bạn muốn dùng thực phẩm chức năng chứa probiotic thì hiện nay cũng có rất nhiều sản phẩm thương mại để lựa chọn. Tuy nhiên, như đã nói ở trên không phải probiotic nào cũng có hiệu quả như nhau vì mỗi dòng vi khuẩn có tác dụng khác nhau đối với các bệnh khác nhau. Vì vậy, lựa chọn đúng loại probiotic là điều vô cùng cần thiết.